Otyłość i co dalej ?

     Otyłość jest zespołem chorobowym zależnym od zwiększenia ilości tłuszczu w organizmie. Proces ten to wynik nadmiernego wypełniania trójglicerydami już istniejących komórek tłuszczowych (hipertrofia) lub tworzenia nowych (hiperplazma), albo też obu zjawisk jednocześnie. Otyłość powstaje w wyniku dodatniego bilansu energetycznego. Główną przyczyną tego zjawiska jest najczęściej wysokokaloryczne żywienie, mała aktywność fizyczyna, a także oba czynniki łącznie. Udział w dodatnim bilansie energetycznym mają także niska spoczynkowa przemiana materii i upośledzona termogeneza poposiłkowa. Ważną rolę w rozwoju otyłości odgrywają czynniki genetyczne. Wśród dziedziczonych zaburzeń metabolicznych wymienia się zwiększoną tendencję do odkładania tłuszczu, a także obniżoną zdolność jego spalania.
     Otyłość kojarzy się z chorobami układu sercowo-naczyniowego, cukrzycą typu 2, hiperlipidemią (podwyższony w surowicy krwi poziom złego cholesterolu czyli LDL-chol i trójglicerydów, a obniżony poziom dobrego cholesterolu, czyli HDL-chol), nadciśnieniem krwi, dną (podwyższony poziom w surowicy krwi kwasu moczowego), kamicą pęcherzyka żółciowego, zmianami zwyrodnieniowymi w układzie kostno-stawowym, a także niektórymi nowotworami (rak piersi i trzonu macicy u kobiet, rak jelita grubego i gruczołu krokowego u mężczyzn).
     Obecność otyłości wskazuje na konieczność leczenia niezależnie od współistniejących czynników ryzyka i innych chorób. Pożądanym celem terapii jest stopniowe obniżenie masy ciała, aż do osiągnięcia wartości prawidłowych. Najczęściej jest to trudne do uzyskania. Za zadawalający efekt odchudzania uważa się ubytek wynoszący 5-10% początkowej masy ciała. Wówczas można spodziewać się korzyści metabolicznych będących następstwem odchudzania (patrz ilustracje).
     Podstawę leczenia dietetycznego otyłości stanowi dieta ubogoenergetyczna (od 1000 do 1500 kcal) składająca się z pięciu posiłków. Zalecana dzienna racja pokarmowa składa się z różnorodnych produktów żywnościowych. Zawiera: produkty zbożowe, mleko i produkty mleczne, jaja, mięso, wędliny, drób, ryby, ziemniaki, warzywa, owoce. Aby kuracja była efektywna należy szczególną uwagę zwracać na ograniczenie spożycia tłuszczów i węglowodanów.
     Leczenie otyłości wyłącznie dietą niskokaloryczną jest często mało efektywne. Z obserwacji M. Białkowskiej wynika, że w grupie 1210 osób otyłych leczonych ambulatoryjnie dietą 1000 kcal, tylko 2% uzyskało idealną masę ciała. Tak nasuwa się pytanie czy stosowanie dietetycznych środków spożywczych, określanych obecnie także jako środki spożywcze specjalnego przeznaczenia żywieniowego może poprawić efekty odchudzania. Wiadomo, że preparaty te posiadają określone substancje czynne, których działanie może zwiększyć efektywność leczenia dietetycznego, a także ułatwić kontrolowanie towarzyszących otyłości zaburzeń metabolicznych. Najczęściej dietetyczne środki wspomagające odchudzanie dostępne są w postaci tabletek lub koktaili. Szczególnie te ostatnie są przydatne w leczeniu otyłości, bowiem pozwalają łatwo zastąpić tradycyjny posiłek dostarczając zwykle około 100 kcal, a więc kilka razy mniej energii w porównaniu z żywieniem zwyczajowym. Ponadto koktaile ułatwiają stosowanie reżimu odchudzającego osobom mającym mało czasu, a także często podróżującym.
     Efekty terapii otyłości można zwiększyć podając dietetyczne środki spożywcze zmniejszające łaknienie, ułatwiające spalanie tłuszczu lub hamujące jego wchłanianie.
     Wiadomo, że przyjmowanie przed posiłkiem substancji pęczniejących w żołądku zmniejsza apetyt. Znanym od dawna wypełniaczem jest morszczyn pęcherzykowaty, bowiem posiada wybitne właściwości pęczniejące. Ponadto zawiera on jod, który jest niezbędny do wytwarzania przez tarczycę trójodotyroniny i tyroksyny. W